Cyberseks

Onlangs las ik een artikel waarin bekend werd gemaakt wat de populairste zoekopdrachten van 2006 waren bij Google. Wereldwijd waren dat respectievelijk; Bebo, MySpace en World Cup. Wat mij daarbij opviel was het woord dat ontbrak: Sex. Na nader onderzoek bij Google Trends ontdekte ik dat sex weldegelijk het meest gezochte woord op Google was. Blijkbaar is seks op het internet een maatschappelijk ‘grensgebied’, waar nog veel onduidelijkheid over bestaat. In dit artikel zal ik proberen te achterhalen waarom cyberseks zo populair is, en welke gevolgen dat heeft. Klopt het dat men door het internet gemakkelijker een grens overgaat?

Populariteit cyberseks

Dag in dag uit maken miljoenen mensen gebruik van het internet. Een deel van de internetactiviteiten is seksueel getint. Deze activiteiten lopen uiteen van het consumeren van seks (het bekijken van pornografische beelden) tot het zoeken van een (seksuele) relatie, of het chatten over seksuele onderwerpen. Al het gebruik van internet met een seksueel doel noemt men cyberseks. Onderzoek van Leone & Beilsmith wees uit dat 31% van de internetgebruikers regelmatig erotische of pornografische websites bezoekt.(1) De grote sekssites hebben zelfs minimaal vier miljoen verschillende bezoekers per dag.(2) Ter vergelijking: een zeer grote nieuwssite zoals CNN.com heeft ‘slechts’ 2,5 miljoen unieke bezoekers per dag. En onderzoek van het Ierse bedrijf Nua heeft aangetoond dat sex inderdaad de meest gezochte term is.(3) Hoe komt het dat cyberseks zo aantrekkelijk is? Cooper heeft er een duidelijk antwoord op. Hij noemt het de Tripple-A Engine. Daaronder vallen accessibility (internet is 24 uur per dag, zeven dagen per week toegankelijk); affordability (door de concurrentie tussen sekswebsites blijven de prijzen betaalbaar, er zijn zelfs veel gratis websites); en anonymity (mensen kunnen anoniem communiceren).(4) Deze drie factoren zorgen ervoor dat seks via internet veel gemakkelijker te consumeren is dan reguliere seks. Wanneer een persoon met een internetaansluiting zin heeft om seks te consumeren hoeft hij enkel het internet op te starten, en naar een pornografische website te surfen. Altijd toegankelijk, veelal gratis en lekker anoniem. Wanneer dezelfde persoon geen internetaansluiting had zou hij eerst naar de winkel moeten, om daar een sekstijdschrift te kopen. Dat kost geld, is niet anoniem en de winkel moet maar net open zijn. Kortom, de drempel om seks te gaan consumeren is vele malen lager geworden door het internet. Webb toont de huidige laagdrempeligheid aan met een ander voorbeeld.(5) Toen hij 12 jaar was kwam hij toevallig in aanraking met een pornomagazine, dat ergens verloren in het bos lag. Hij zag voor het eerst naakte mensen, en raakte er enthousiast van. De volgende dag ging hij terug naar het bos om opnieuw te kijken. De dag daarna weer. Op een gegeven moment was het magazine verdwenen, maar Webb wist nu wel wat er onder de kleren van volwassen vrouwen schuil ging. Zijn zestienjarige zoon betrapte hij laatst op het downloaden van porno. Hij ging een gesprek met zijn zoon aan en hoorde dat hij het al een paar jaar deed. Ook al zijn vriendjes deden het. Dag in dag uit kreeg hij vanuit zijn luie stoel foto’s van naakte vrouwen in zijn emailbox. Wat een verschil met dat ene magazine in het bos, waar Webb senior stiekem plaatjes bekeek.

Gevolgen van cyberseks

Er zijn vele voorbeelden van ‘gezonde’ cyberseks. Zo biedt het internet de mogelijkheid voor geïsoleerde groepen mensen, zoals homo’s en lesbiennes, om met elkaar te communiceren over onderwerpen die hen interesseren. Daarnaast is er het educatieve voordeel. Op het internet is immers erg veel informatie te vinden over seksualiteit, seksueel overdraagbare aandoeningen, voorbehoedsmiddelen enzovoorts. Het vergroot de kennis van een zeer grote groep die op internet actief is. Een ander gezond gevolg is bijvoorbeeld het vinden van een partner. Het valt onder de noemer van cyberseks, maar eigenlijk is er bij een emailrelatie minder aandacht voor de fysieke aantrekkelijkheden dan bij een traditionele face-to-face-relatie.(6) Bovendien ontwikkelt de internetgebruiker vaardigheden in het interpersoonlijke contact. (7)

Er zijn echter ook andere gevolgen van cyberseks, waarover men in de wetenschap minder positief gestemd is. Hierbij valt te denken aan kinderporno. Onder kinderporno verstaat men prikkelende literatuur en afbeeldingen die sterk op seks met kinderen is gericht. De kinderen werken hier veelal onvrijwillig aan mee, met alle traumatische gevolgen van dien. Kinderporno is dan ook verboden. Niet alleen het produceren en het bezit van kinderporno, maar ook het lidmaatschap van een kinderpornografische site is door de recent ingevoerde wetgeving verboden. Een ander gevaar van het internet is dat pedofielen zich van de straat naar de chatbox hebben begeven. Er zijn pedofielen die zich een andere identiteit aanmeten en zodoende participeren in chatboxen. Zij proberen langzaamaan het vertrouwen van een kind of tiener te winnen om er vervolgens een afspraak mee te maken. Het spreekt voor zich dat ook dit als een ernstig probleem wordt gezien. Juist kinderen en tieners gebruiken het rollenspel van een chatbox om een eigen identiteit te vormen.(8) Wanneer hun vertrouwen hierin wordt geschaad, zullen ze dat een levenlang met zich dragen.

In een uitgebreid rapport over cyberseks noemt Goldberg ook nog enkele andere duidelijke cijfers, waaruit de gevaren van seks op het internet blijken. In 2004 zouden bijna 10 miljoen mensen problemen hebben om hun gedrag ten aanzien van cyberseks te controleren.(9) Ook Cooper en anderen komen tot vergelijkbare conclusies na een grootscheeps onderzoek onder 9.177 internetgebruikers. De meerderheid is goed in staat om het internetgebruik te begrenzen. Een minderheid echter, heeft deze grens niet en komt daardoor in de problemen. Acht procent van de respondenten gaf aan meer dan elf uur per week te besteden aan cyberseks.(10) Hun online seksuele activiteiten lijken problematisch en dwangmatig te zijn. Zij kunnen niet stoppen met het consumeren van seks op het internet, wat ten koste gaat van hun sociale relaties. Doordat er steeds meer tijd aan cyberseks wordt besteed, blijft er immers minder tijd over voor het onderhouden van relaties.

Grenzen

Waar ligt dan de grens? En wat is die grens dan precies? Het is moeilijk te omschrijven wanneer men de grens overschrijdt. Deze grenzen zijn voor ieder individu ook anders. De één vindt dat de partner al een grens is gepasseerd als hij of zij af en toe een sekssite bezoekt. Voor de ander overschrijdt men pas een grens wanneer iemand niet meer kan stoppen met het consumeren van cyberseks, en daaraan zijn of haar leven gaat wijden. Wereldwijd bestaat er ook geen eenduidige wetgeving over cyberseks. Alleen al de minimale leeftijd voor het bezoeken van een sekssite verschilt per staat. Over één ding is bijna iedereen het echter wel eens; kinderporno en kindermisbruik via internet. Dat is duidelijk verboden, en wordt ook nadrukkelijk bestrijd blijkens de vele arrestaties in verband met kinderpornonetwerken de afgelopen tijd. Toch groeit ook het kinderpornonetwerk met de dag. Men passeert de grens om kinderporno te consumeren (en te produceren) blijkbaar steeds sneller. De eerdergenoemde Tripple-A Engine van Cooper speelt hierbij zeker een rol. De ongekende laagdrempeligheid vergroot de kans dat een internetgebruiker ongepland bij een kinderpornosite terecht komt. Wanneer blijkt dat de internetgebruiker hier gevoelig voor is, zal het niet bij een eenmalig bezoek aan de website blijven. Ook de anonimiteit speelt een grote rol. Het gevoel dat niemand je kan zien vermindert de rol van het geweten. Op ‘consumerende’ momenten denk je niet aan de mogelijkheid dat kinderen misbruikt zijn om deze prikkelende beelden te produceren. Zo wordt de grens van wat kan en wat niet kan steeds vaker overschreden.

Om deze negatieve gevolgen te bestrijden kan er wetgeving worden gemaakt. Zodoende kunnen mensen die kinderporno produceren of consumeren vervolgd en gestraft worden. Dit proces is echter wel zeer tijdrovend en complex. Vaak vinden mensen die kinderporno bezitten allerlei manier om hun traceerbaarheid te verkleinen. Er is echter nog een mogelijkheid om problemen die cyberseks met zich meebrengt aan te pakken; verminder de anonimiteit. Dankzij nieuwe technologieën zal de ware identiteit van de internetgebruiker in de toekomst veel makkelijker te achterhalen zijn. Door middel van zogenaamde cookies en wachtwoorden zal de anonimiteit van de internetgebruiker geleidelijk aan verdwijnen. Ook het aanmaken van bijvoorbeeld userprofiles draagt hiertoe bij. Want wanneer er meer informatie over de internetgebruiker bekend is (zoals zijn naam, geslacht, leeftijd en hobby’s) verdwijnt de anonimiteit. Daarmee is één van de drie cilinders van de Tripple-A Engine buiten werking gesteld, waardoor de motor een stuk minder hard kan aandrijven. De drempel om de grens over te gaan wordt dan meteen een stuk hoger.

Conclusie

Voor de meerderheid van de mensen die het internet gebruiken voor seksuele doeleinden hoeft cyberseks niet schadelijk te zijn. Cyberseks zal voor hen geen verslavende gevolgen hebben. Het is simpelweg een nieuwe manier om in aanraking te komen met seks, zoals dat vroeger gebeurde door middel van pornomagazines. Het zal hoogstens voor onbegrip kunnen zorgen in hun directe omgeving, omdat er een negatief imago kleeft aan het woord cyberseks. Echter, voor een kleine groep zal cyberseks weldegelijk negatieve gevolgen hebben. Zij raken verslaafd aan cyberseks. Dit heeft ernstige gevolgen voor hun sociale omgeving. Ook de problemen rondom kinderporno en kindermisbruik worden ernstig versterkt door het internet. Om deze negatieve gevolgen te bestrijden zal de anonimiteit van de internetgebruiker moeten afnemen, teneinde zijn onwenselijke gedrag te reduceren. Het is echter de vraag hoeveel privacy de modale internetgebruiker wil prijsgeven.

Literatuurlijst

1 Leone & Beilsmith, 1999

2 Webb, 2001, pag. 90

3 Nua Internet Surveys, 2001

4 Cooper, 2001, pag. 6

5 Webb, 2001, pag. 89

6 Cooper, 2001, pag. 6

7 Cooper, 2001, pag. 80

8 Castells, 2003, pag. 131

9 Goldberg, 2004, pag. 8

10 Cooper, 2001, pag. 8